جوان آنلاین: ایران دست بالای خود را به امریکا نشان داد و با سه اقدام عملی، هیئت امریکایی را در نخستین دور از مذاکرات به چیزی نگرفت. ابتدا دستور کار را از «تفاهمنامه» به «پایان جنگ لبنان» تغییر داد. سپس در پایان دور اول حاضر به گرفتن عکس یادگاری با هیئت امریکایی نشد و در آخر محل مذاکرات را به خاطر تهدیدات پیاپی ترامپ حین انجام مذاکرات موقتاً ترک کرد تا نشان دهد کت تن چه کسی است. به قول قالیباف «ما تهدیدهای امریکاییها را به جایی حساب نمیکنیم»!
میز مذاکرات ژنو دیروز زیر و رویی متفاوت داشت. مذاکرهکنندگان ایرانی و امریکایی و میانجیها (پاکستان و قطر) حضور داشتند. طرف ایرانی از قبل اعلام کرده بود که برای پیشبرد تفاهمنامه نمیرود و مأموریتش در این دور فقط پایان جنگ لبنان است؛ چیزی که رسانهها آن را خیلی جدی نگرفتند!
قطریها و پاکستانیها نیز از پیشرفت خوب حرف زدند. حتی ونس هم ابتدا و پیش از جلسه گفت «پیشرفتهای خوبی به دست آوردیم» و باقی حرفها را به حاشیههایی مثل اینکه دو چیز خوب در زندگی دارد که هر دو پاکستانی و هندیاند، زنش که هندی است و فیلد مارشال که پاکستانی است، برد!
ولی اینها همه روی میز بود، در زیر میز ترامپ با توئیتهای پیاپی مذاکرهکنندگان ایرانی را به چیزی شبیه گروگانگیری یا مرگ تهدید کرد و به رئیسجمهور ایران نیز توهین روا داشت و حتی تهدید به بازگشت به جنگ کرد! ترامپ نوشت: «من یک گزینه ۶۰روزه دارم. بعد از آن میتوانم هر کاری که بخواهم انجام دهم»! سپس نوشت به مسئولان ایرانی گفته است: «اگر تنگه هرمز را ببندید، دیگر کشوری نخواهید داشت. حتی به کشور لعنتیتان هم بازنمیگردید»! ترامپ خطاب به پزشکیان که گفته بود از حق غنیسازی نمیگذریم، نوشت: «بهتر است مواظب حرفهایش باشد، وگرنه ما بقیه کشورش را تصاحب خواهیم کرد»! او حتی تهدید به تصاحب تنگههرمز و برداشتن ۲۰ درصد از نفت منطقه برای خود کرد! واضح است که اینها حرفهای یک دیوانهی شکستخورده است که تکلیف او در یک جنگ چهلروزه روشن شد و در جهان دیگر این حرفها خریداری ندارد. ولی تیم مذاکرهکننده میداند در بند اول توافق، یکی هم این است که نباید دوطرف یکدیگر را تهدید کنند! اگر بند اول را با بستن دهان ترامپ کامل نکنید، باقی بندها را هم به دست نمیآورید. شاید به همین دلیل وقتی این تهدیدها منتشر شد، هیئت ایرانی محل مذاکرات را ترک کرد تا وقفهای دستوری در کار ایجاد کند!
تفاهم میان ایران و امریکا از آن چیزهایی است که اجرای آن بعید به نظر میرسد، ولی در هر شرایطی دنیا به پیروزی ایران اعتراف کامل دارد و فقط جریانهایی در داخل هستند که با هدف روایت شکست از ایران از جا برخاستهاند! در دنیا فارین پالیسی نشریه معتبر امریکایی پرسشی به میان آورده است: «چگونه جنگ ایران، چشمانداز قدرت جهانی را بازآفرینی کرد؟» و پاسخ داده است که «ایالات متحده و اسرائیل برای سالها تضعیف خواهند شد».
هیئت ایرانی برای اولین بار بعد از توافق ۱۴ بندی با امریکا در بورگن اشتوک سوییس با هیئت امریکایی مذاکره کرد، مذاکراتی که مقامهای پاکستانی و قطری به عنوان میانجی نیز در آن حضور داشتند. طبق توافق ۱۴ بندی قرار بود طرفین، مذاکرات ۶۰ روزه درباره برنامه هستهای و رفع تحریمها را شروع کنند، مذاکراتی که میخواهد به یک توافق جامع منجر شود، ولی ایران اعلام کرده تا زمانی که از اجرای تفاهم ۱۴ بندی، به خصوص بندهای (۱)، (۴)، (۵)، (۱۰) و (۱۱) مطمئن نشود، وارد مذاکرات ۶۰ روزه نخواهد شد. نشست دیروز سوییس که با لفاظی آغشته به تهدید دونالد ترامپ برای حمله مجدد به ایران و همچنین تهدید تلویحی او به گروگانگیری هیئت ایرانی کلید خورد، نه شروع مذاکره برای دستیابی به توافق جامع، بلکه جلسهای برای ارزیابی جدی بودن امریکای ترامپ برای اجرای توافق است. برخی منابع گفتند که تهدید ترامپ باعث متوقف شدن مذاکرات در سوئیس شده است. دیپلماتها دیروز گفتند که در ابتدای مذاکرات در بورگن اشتوک، یک جلسه اضطراری برای اطمینان از اجرای بند (۱)، یعنی عدم تهدید به جنگ و همچنین آتشبس در لبنان برگزار شدهاست.
مذاکرات هیئتهای دیپلماتیک و سیاسی ایران و امریکا با حضور میانجیگران پاکستانی و قطری عصر دیروز در هتل «بورگناشتوک» کلید خورد، مذاکراتی که جی دی ونس معاون رئیسجمهور امریکا آن را «آغاز مذاکرهای فنی» خوانده ولی اسماعیل بقایی سخنگوی هیئت مذاکرهکننده ایرانی گفته که هدف مذاکرات «اطمینان از اجرای تعهدات طرف مقابل است». طبق توافق ۱۴ بندی که رؤسای جمهوری ایران و امریکا هفته قبل امضای دیجیتالی خود را پای آن درج کردند، دو طرف بر سر «خاتمه فوری و دائمی عملیاتهای نظامی» علیه همدیگر «در تمامی جبههها، از جمله در لبنان، اعلام کرده و تعهد میکنند از این پس هیچ جنگ یا هیچ عملیات نظامی علیه یکدیگر آغاز نکنند و از تهدید یا استفاده از زور علیه یکدیگر خودداری کنند و تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان را تضمین کنند.» هر چند منابع گفتند که ظرف ۲۴ ساعت قبل از شروع مذاکرات در سوئیس، آرامش نسبی در لبنان برقرار شده و تلویزیون المنار وابسته به حزبالله نیز گزارش کرد که با پافشاری هیئت ایرانی و منوط کردن سفر به سوییس به توقف جنگ در لبنان، ٢٤ ساعت است که شاهد آتشبس و توقف جنایت اسرائیل در جنوب لبنان هستیم، ولی شرایط همچنان شکننده است، چیزی که باعثشده هیئت ایرانی با بیاعتمادی و گارد دیپلماتیک کاملاً سرد، راهی زوریخ شود.
گارد سرد پروتکلی طرف ایرانی
محمد باقر قالیباف، رئیس هیئت مذاکرهکننده ایرانی در مذاکرات سوییس است و عباس عراقی و وزیر خارجه، عبدالناصر همتی رئیس بانک مرکزی و کاظم قریبآبادی معاون وزیر خارجه نیز در تیم مذاکرهکننده ایرانی حاضر هستند. سرپرستی تیم مذاکره کننده امریکایی را جیدی ونس، معاون رئیسجمهور امریکا بر عهده دارد و استیو ویتکاف و جرالد کوشنر داماد ترامپ نیز اعضای تیم مذاکرهکننده امریکایی هستند. وزیر خارجه پاکستان عصر دیروز در یک کنفرانس مطبوعاتی در بدو شروع مذاکرات گفت که ما توانستیم امریکا و ایران را برای نخستینبار پس از ۴۷سال پای میز مذاکره بنشانیم، ولی همه شواهد نشان میدهد که هیئت ایرانی از ایجاد شرایط پروتکلی که تداعیکننده یک تغییر موضع قابلملاحظه است، اجتناب کردهاست. مذاکرات روز یکشنبه در بورگن استوک طوری طراحی شد که هیئتهای پاکستانی و قطری به عنوان میانجی در اتاق مذاکره حاضر باشند، به شکلی که گفتوگوها به مذاکره دوجانبه میان ایران و امریکا تبدیل نشود. منابع همچنین عصر دیروز گفتند که هیئت امریکایی و برگزارکنندگان جلسه مذاکره به دنبال این بودهاند که در ابتدای جلسه چند جانبه، دست دادن و مراسم عکس مشترک میان هیئت ایرانی و امریکایی انجام شود، ولی هیئت ایرانی از گرفتن عکس مشترک با هیئت امریکایی و دست دادن با این هیئت را رد کردهاست. خبرنگار صدا و سیما گزارش کرد که در پی شرط محمدباقر قالیباف برای عدمحضور رسانهها در این نشست، خبرنگاران از محل جلسه خارجه شدهاند. تنها فیلم منتشر شده از اتاق مذاکره که حدود ۲۰ ثانیه، ورود هیئتهای دو طرف به داخل اتاق مذاکره را نشان میدهد، هیچ مصافحه یا حتی گفت و گویی را بین هیئت ایرانی و امریکایی نشان نمیدهد، هر چند در این فیلم، جی دی ونس و عراقچی در یک صحنه با فاصله زیادی از همدیگر دیده میشوند. دور اولین مذاکرات در سوییس بعد از ۸۰ دقیقه تمام شد و حدود یک ساعت بعد، حوالی غروب یکشنبه، دور دوم مذاکرات شروع شده. گفته شد که مذاکرات کلاً یک روز خواهد بود.
تهران دنبال ارزیابی، واشینگتن در پی ورود به گام دوم
جی دی ونس، معاون رئیسجمهور امریکا گفته مذاکرات سوییس برای امنیت منطقه و جهان مهم است. به گفته ونس، آنچه امروز واقعاً نشاندهنده آن است، آغاز یک مذاکره فنی است که قرار نیست همه اختلافات را حل کند. او گفته که مذاکرا j در سوییس به ما اجازه خواهد داد که برای نخستین بار واقعاً در تاریخ، بهعنوان تیمها در کنار هم بنشینیم تا بفهمیم چه چیزهایی برای طرفهای مختلف مهمتر است، آن مسائل را حلوفصل کنیم و به سوی آیندهای بهتر حرکت کنیم. او با تأکید بر اینکه «صلح آسان نیست» گفت رسیدن به توافق نیازمند تلاش و «بدهبستان» میان طرفهاست و افزود: هدف امریکا تنها صلح با ایران نیست، بلکه دستیابی به ثبات در کل منطقه دنبال میشود. ونس که عصر دیروز در سوییس صحبت میکرد، گفت که باز شدن تنگه هرمز و متوقف کردن برنامه هستهای ایران، کارهایی است که همین حالا به سرانجام رسیدهاست. حالا سؤال اصلی این است که چقدر میتوانیم جلوتر برویم و دستاوردهای بیشتری داشته باشیم. با وجود این، تهران میگوید برای ورود زودهنگام به مذاکرات ۶۰ روزه به شدت محتاط است و در مذاکرات سوییس، صرفاً به دنبال ارزیابی پایبندی امریکا به توافق ۱۴ بندی امضا شدهاست، نه ورود محتوایی به مذاکرات هستهای. اسماعیل بقایی، سخنگو و عضو تیم مذاکرهکننده ایرانی گفته که این (نشست سوییس) اولین نشست بعد از امضای تفاهم است و هدف هم پیگیری اجرای یادداشت تفاهم است و آغاز مذاکرات نهایی منوط به اجرای پنج بند یادداشت تفاهم است. بقایی با اشاره به اینکه بند یک تفاهم امضا شده، در سطر اول است که جنگ در همه جبههها به شمول لبنان برای ما اهمیت اساسی دارد، گفت: «مذاکرات برای اجرای بندها خصوصاً در دسترس گرفتن داراییهای مسدود شده ایران، بحث مربوط به فروش مشتقات نفتی و پتروشیمی و دو، سه مورد از تعهدات طرف امریکایی باید نسبت به اجرا شدن آنان مطمئن شویم.» بقایی توضیح داد: «این جلسه گفتوگو برای اطمینان از اجرای تعهدات طرف مقابل است. خصوصاً توقف جنگ در همه جبههها به شمول لبنان. توقف جنگ در لبنان بسیار مهم است. از دیروز توقف شکنندهای ایجاد شده که محصول دیپلماسی و میدان بودهاست. چقدر این هماهنگی مهم و اثربخش بوده نسبت به اجرای تعهدات طرف مقابل.» سخنگوی هیئت مذاکرهکننده ایران خاطر نشان کرد: ما سندی را امضا نمیکنیم که اجرای آن را رها کنیم. برای اجرا باید به صورت مستمر تحرکات طرف مقابل را رصد کنیم تا از اجرا طفره نرود. تعهد در برابر تعهد. این اصل اساسی است تا شاهد تجارب گذشته نباشیم. یک دیپلمات که نامش فاش نشده نیز به شبکهایبیسی نیوز امریکا گفت که برگزاری یک نشست اضطراری درباره تحولات مربوط به اسرائیل و حزبالله، در دستور کار گفتوگوهای میان ایران و امریکا در سوییس قرار گرفته است.
لفاظی مجدد ترامپ
دونالد ترامپ عصر دیروز همزمان با شروع مذاکرات لفاظی کمسابقهای علیه ایران شروع کرد، لفاظی که به نظر میرسد واکنش او به بستهشدن مجدد تنگه هرمز به دلیل نقض توافق بود. قالیباف در اثنای مذاکرات در ایکس نوشت: «با خودشان فکر نمیکنند که اگر تهدیدهایشان نتیجهای داشت به استیصال امروز نمیرسیدند؟ ما تهدیدهای امریکاییها را به جایی حساب نمیکنیم». او گفت: بهتر است مراقب اظهارنظرهای خودشان باشند. نیروهای مسلح ما آمادهاند به نحوی دیگر پاسخشان را بدهند. برخی منابع نیز از توقف مذاکرات بعد از تهدید ترامپ خبر دادند. محمد مرندی، چهره نزدیک به تیم مذاکرهکننده ایرانی دیروز عصر گفت که ظرف چند ساعت پس از بستن تنگه هرمز توسط ایران، اسرائیل با آتشبس موافقت و کشتار کودکان لبنانی را متوقف کرد و ایران نیز تا صبح، به تدریج تنگه را بازگشایی کرد. با این حال، رئیسجمهوری امریکا عصر دیروز، با اشاره به تصمیم ایران برای بستن مجدد تنگه هرمز که روز شنبه عملیاتی شد، گفت که شنبه شب با مقامات ایرانیصحبت کرده و به آنها درباره هرگونه تلاش برای بستن تنگه هرمز هشدار دادهاست. ترامپ در موضعی که بسیاری آن را تهدید به گروگان گرفتن هیئت مذاکرهکننده ایرانی در سوییس خواندهاند، به فاکسنیوز گفت: «اگر آن (تنگه هرمز) را ببندید، دیگر یک کشور نخواهید داشت. حتی نمیتوانید به کشور لعنتی خودتان برگردید.» ترامپ تهدید کرد که در صورت لزوم، ایالاتمتحده کنترل تنگه هرمز را به دست خواهد گرفت: «ایالاتمتحده میتواند تبدیل به فرشته نگهبان تنگه هرمز شود و ۲۹۰ درصد نفت آن را برای خود بردارد. اگر مجبور باشیم، ممکن است تنگه را تصاحب کنیم. اگر ایرانیها توافقی نکنند، ما از تنگه هرمز عوارض دریافت میکنیم.» ترامپ همچنین در این گفتوگو رئیسجمهوری ایران را نیز تهدید کرد و گفت که بهتر است مواظب حرفهایش باشد: «بهتر است خودش را جمعوجور کند، وگرنه بقیه کشور را تصاحب خواهیم کرد.» ترامپ همچنین گفته که ایران باید فوراً جلوی دردسرسازی نیروهای نیابتی پردرآمد خود را در لبنان بگیرد. اگر این کار را نکنند، ما دوباره به ایران ضربه سختی خواهیم زد، درست مثل هفته گذشته، فقط شدیدتر!
